Reading Time: 3 minutes1. Uvod Nevažeći listići su naizgled “sporedna” stavka u zapisniku, ali u izbornoj forenzici mogu biti koristan signal. Intuicija je jednostavna: na biračkom mestu (BM) gde pobednička lista ostvaruje vrlo visok procenat, a broj nevažećih listića je neobično nizak ili čak nula, to može biti…

Reading Time: 3 minutes1. Uvod U ovom serijalu već smo videli da jedan test retko “presuđuje”, ali više jednostavnih signala zajedno često daje vrlo upotrebljivu mapu rizika. „Aproksimativna normalnost“ je upravo takav alat: umesto da gledamo samo proseke ili korelacije, posmatramo oblik raspodele izbornih rezultata po biračkim mestima….

Reading Time: 3 minutes1. Uvod U prethodnim tekstovima iz serijala „Forenzički alati – Vodič za posmatrače i analitičare“ bavili smo se alatima koji služe za brzu dijagnostiku mogućih nepravilnosti: korelacije, regresije, Benford, kumulativni dijagrami, izborni otisci prstiju. Konturni dijagrami su prirodan nastavak te logike: oni su “elegantna” vizuelna…

Reading Time: 4 minutes1. Uvod U serijalu „Forenzički alati – Vodič za posmatrače i analitičare“ do sada smo prolazili kroz korelacije, regresije, Benfordov zakon i kumulativne dijagrame. Zajednički imenitelj svih tih alata je isti: ne dokazuju prevaru, ali pomažu da se brzo lociraju biračka mesta (BM) ili delovi…

Reading Time: 2 minutesForenzika izbora u realnom vremenu kao alat demokratije U savremenim izbornim procesima, naročito u politički osetljivim i institucionalno slabim sredinama, manipulacije na dan izbora mogu imati odlučujući uticaj na konačni ishod. Često su sofisticirane, decentralizovane i koordinisane, što ih čini teže dokazivim bez kvantitativnih metoda….

Reading Time: 3 minutesGrafički prikaz sumnjivih opservacija kroz varijaciju i veličinu uzorka Uvod U analizi podataka, posebno u medicini i evaluaciji performansi institucija (npr. bolnica), grafikon u vidu levka se koristi za detekciju entiteta čiji su rezultati statistički neobični s obzirom na veličinu uzorka. Ovaj metod se sada…

Reading Time: 2 minutesOtkrivanje naglih promena u obrascima izlaznosti i glasanja tokom dana izbora Uvod Izborni podaci prikupljeni tokom dana, bilo da se odnose na izlaznost, broj prijavljenih birača, glasove po kandidatima ili nevažeće listiće, obično pokazuju relativno stabilne obrasce u vremenskoj seriji. Kada se ti obrasci naglo…

Reading Time: < 1 minuteZlatko KovačićDirector of Wellington based My Statistical Consultant Ltd company. Retired Associate Professor in Statistics. Has a PhD in Statistics and over 45 years experience as a university professor, consultant, international researcher and government advisor. zlatko.info

Reading Time: 2 minutesIndustrijski alati za statističku kontrolu procesa primenjeni na izborni integritet Uvod U industrijskom inženjeringu i menadžmentu kvaliteta, Shewhartove i CUSUM kontrolne karte koriste se za nadzor proizvodnih procesa: da bi se utvrdilo da li proizvodnja ostaje u granicama normalnog ponašanja ili je došlo do odstupanja….

Reading Time: 4 minutes1. Šta je kumulativna kriva? Kumulativni dijagram (Klimek, Yegorov, Hanel & Thurner, 2012) prikazuje kako se kumulativni udeo glasova vladajuće (ili bilo koje druge) liste „sabira“ kako raste izlaznost preko biračkih mesta. Na horizontalnoj osi posmatramo izlaznost (od najnižih ka najvišim vrednostima), a na vertikalnoj…